Jak się to robi w Polsce. Polska reforma ostatnich 25 lat

Polacy zaczęli reformy już 25 lat temu.

Władza zdecydowała: reformy decentralizacyjne na Ukrainie odbędą się według polskiego modelu. Należy rozważyć jednak na czym ten „polski model” polega. Reformy decentralizacyjne, które zaszły w Polsce, miały na celu zniszczenie pięciu państwowych “monopoli”: monopolu politycznego, władzy, własności, finansowego i administracyjnego.

Monopol polityczny został zniszczony po wyborach do samorządu terytorialnego
w 1990 roku. To od tego czasu zostało zlikwidowano pionowe podporządkowanie jednostki niższej wobec wyższej. Obecnie nawet sołtys we wsi nie ma nad sobą bezpośredniego przełożonego. Likwidacja monopolu własności państwowej oznaczała przekazanie własności w ręce gminy (najmniejsza jednostka samorządu, odpowiednik społeczności wiejskiej na Ukrainie), ziemi oraz budowli wzniesionych na niej.

Państwowy monopol finansowy został rozwiązany w sposób następujący: lokalne budżety zostały wyodrębnione i oddzielone od państwowego. Gminy zaczęły samodzielnie dysponować pieniędzmi i ponosić za nie odpowiedzialność. Ostatecznym ciosem było zniszczenie monopolu administracyjnego, 27 maja 1990 roku 100 tysięcy osób w Polsce zmieniło pracę. Oni przestali być pracownikami państwowymi i zostali pracownikami gmin.

Polacy zaczęli reformy 25 lat temu: reforma samorządu terytorialnego weszła w życie 27 maja 1990, jednocześnie z wyborami do władz lokalnych. Łatwiejsze było wprowadzenie tego pomysłu na obszarach miast. Trudniejsze – na wschodzie kraju, gdzie nie ma rozwiniętego przemysłu. Tam proces ten nie został zakończony do teraz. Stworzenie drugiego i trzeciego poziomu samorządu terytorialnego – powiatów (odpowiednik naszego rejonu) i województw (odpowiednik obwodu) – zostało odroczone aż o dziewięć lat. Dopiero w 1999 roku zostały wprowadzone te poziomy samorządu terytorialnego. W tym celu dokonano ogromnych zmian w prawie: zostały przyjęte 149 specjalne przepisy. Zmiany dotyczyły zarządzania drogami, służbą zdrowia, edukacji, poboru do armii, itd. W wyniku tego decentralizacja w Polsce odbyła się od dołu, poczynając od gmin.

Obecnie liczba jednostek terytorialnych pierwszego poziomu samorządu lokalnego w Polsce stanowi 2479 gmin, w każdej z których żyje ok. 15 tysięcy ludzi. “Gmina (Gromada) wykonuje wszystkie funkcje państwowe o charakterze lokalnym, które nie należą do kompetencji innych organów (w obszarze porządku terytorialnego, własności komunalnej, opieki społecznej, szkolnictwa podstawowego, służby zdrowia i tak dalej. Rada gminy – to organ, który jest wybierany w głosowaniu bezpośrednim, podejmuje decyzje i kontroluje ich realizację na terenie gminy. Nadzoruje organ wykonawczy – wójta (prezes gminy)” – opisuje model samorządności w Polsce. Powiat (odpowiednik rejonu) – to drugi poziom samorządu terytorialnego. Są ich w Polsce 314 (średnio około 81 tys. mieszkańców).

Ponadto, 65 miast ma status powiatu. Powiat zajmuje się samorządem lokalnego typu, jednak wykonuje zadania ponadgminnego (nadmunicypalnego) poziomu (walka z bezrobociem, porządek i bezpieczeństwa cywilne, wykształcenie średnie, ochrona praw konsumentów, ochrona zdrowia na poziomie wyspecjalizowanych, szpitale i inne). Rada powiatu (wybrana w drodze głosowania przez mieszkańców) przyjmuje i kontroluje decyzje. Rada z kolei wybiera zarząd powiatu – organ wykonawczy na czele ze starostą. Województwo (obwód) – to jednostka administracji na szczeblu regionalnym. W Polsce wyodrębiono 16 województw, w każdym z nich średnio mieszka 2 mln 400 tysięcy osób. Województwo to podwójny rządowo-samorządowy rodzaj administracji publicznej na poziomie regionalnym. Zarząd Województwa realizuje zadania w zakresie polityki regionalnej (określenia kierunków rozwoju województwa, tworzenie warunków dla rozwoju gospodarczego i inwestycji, rozwój infrastruktury społecznej i technicznej).

Organami samorządu wojewódzkiego są Sejmik województwa, Rada wybierana
w wyborach bezpośrednich oraz Zarząd Województwa (organ wykonawczy, kierowany przez Marszałka), który wybierany jest przez Sejmik. Zarządzaniem w województwie zajmuje się wojewoda. Jest to przedstawiciel rządu w regionie. Wojewoda nie tylko kontroluje akty rad lokalnych wszystkich szczebli w zakresie ich zgodności z prawem, ale również obdarzony jest wystarczającą ilością dodatkowych uprawnień. Jest przewodniczącym centralnej administracji województwa (państwowej Straży Pożarnej, państwowej Inspekcji Weterynaryjnej i Handlowej oraz inspekcji ochrony środowiska). Wojewoda koordynuje również działania służb podatkowych, celnych, wojskowych, statystycznych i ochrony zdrowia w swoim regionie. Lecz pomimo wszystkich swoich uprawnień wojewoda nie ma wpływu na samorządy wszystkich szczebli i ich decyzje, podjęte w ramach prawa i uprawnień, przekazanych im przez władzę centralną.

Żródło: http://comments.ua/politics/510171-kak-delaetsya-polshe.html

comments powered by HyperComments